Weinig plekken op aarde dragen de handtekening van één kunstenaar zoals Lanzarote die van César Manrique draagt. Schilder, beeldhouwer, architect en activist — hij heeft zijn eiland niet zomaar versierd, hij veranderde hoe het over zichzelf denkt.
Manrique werd in 1919 geboren in Arrecife en groeide op zwemmend in de havens en struinend door de vulkanische woestenij. Na een kunstopleiding in Madrid en een periode in New York tussen de groten van de moderne kunst keerde hij midden jaren zestig terug naar huis met een overtuiging die onmogelijk klonk: Lanzarote, toen een arm en nauwelijks bekend eiland, kon een van de mooiste plekken op de planeet worden — als het weigerde wie dan ook na te doen.
Zijn methode was radicaal voor die tijd: laat de natuur leiden en de kunst volgen. In de Jameos del Agua veranderde hij een ingestorte vulkaantunnel in een droomachtige ruimte van tuinen, een wit bassin en een auditorium in een lavatunnel — de thuisbasis van piepkleine blinde albinokrabbetjes die vrijwel nergens anders voorkomen. Bij de Mirador del Río verstopte hij een panoramisch uitkijkpunt in de kliffen van Famara, zodat de architectuur verdwijnt en alleen het uitzicht overblijft — op de zeestraat El Río en het eiland La Graciosa. Zijn eigen huis in Tahíche bouwde hij in vijf vulkanische bellen die een lavastroom had achtergelaten; tegenwoordig huisvest het de Fundación César Manrique. Zijn laatste grote werk, de Jardín de Cactus, veranderde een verlaten steengroeve in een spiraalvormige tuin met meer dan duizend cactussen.
Je komt hem zelfs tegen op de rotondes: zijn juguetes del viento — windspeeltjes — zijn speelse metalen sculpturen die draaien op de passaatwind. Een herinnering dat kunst hier van iedereen is, niet van musea.
Minstens zo belangrijk is wat Manrique heeft voorkomen. Hij voerde onvermoeibaar campagne tegen hoogbouw en visuele vervuiling en hielp Lanzarote zo laag, wit en menselijk van schaal te houden. Toen hij in 1992 stierf, was het eiland dat hij zich had voorgesteld al werkelijkheid — en in 1993 erkende UNESCO het als biosfeerreservaat.
Reizen door Lanzarote is een gesprek voeren met Manrique. Zijn antwoord is overal: de natuur eerst, altijd.